วิธีการขยายพันธุ์กล้วยไม้ในสภาพปลอดเชื้อด้วยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ



 

สวัสดีค่ะทุกคนอีกครั้งนะคะ คนที่ต้องการจะปลูกกล้วยไม้ ในบทความนี้จะนำวิธีการขยายพันธุ์กล้วยไม้ในสภาพปลอดเชื้อด้วยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อนะคะ เนื้อด้านล่างนี้ก็เป็นคำบรรยายที่อยู่ในคลิปวีดีโอนี้นะคะ อย่าลืมกดติดตามวีดีโอเป็นกำลังใจให้เจ้าของคลิปด้วยนะคะ

เราจะพูดถึงวิธีการขยายพันธุ์กล้วยไม้วิธีต่างๆ ดังต่อไปนี้นะคะ มองเห็นกล้วยไม้เล็กๆเหล่านี้นะคะ อาจจะมีคำถามมาว่า กล้วยไม้เหล่านี้มาจากที่ไหน? กล้วยไม้เหล่านี้นะคะจริงๆแล้ว ได้มาจากการขยายพันธุ์ในสภาพปลอดเชื้อ ก็จะเห็นว่ามีต้นที่ขนาดเล็ก และบนโต๊ะนี้จะเห็นว่ากล้วยไม้เหล่านี้ที่มีขนาดค่อนข้างสม่ำเสมอ วันนี้เรามาจะดูกันว่า วิธีการขยายพันธุ์กล้วยไม้ในสภาพปลอดเชื้อนั้น ทำได้อย่างไรบ้าง

การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อกล้วยไม้นั้น อาจจะแบ่งได้เป็น 2 ส่วนด้วยกัน คือ ส่วนที่เป็นการเพาะลี้ยงเนื้อเยื่อที่ได้มาจากต้นแม่ที่มีลักษณะที่ดี แล้วมาทำการขยายพันธุ์เพิ่มจำนวนต้นให้ได้มีปริมาณที่มากในคราวเดียวกันนะคะ อันนั้นก็คือลูกผสมที่ได้ออกมานั้น จะมีลักษณะเหมือนต้นแม่ทุกประการนะคะ และอีกอันหนึ่ง อย่างที่เราได้คุยไปแล้ว ถึงเรื่องการปรับปรุงพันธุ์ การคัดเลือกพันธุ์พ่อแม่นะคะ เมื่อเรามีการผสมพันธุ์ขึ้นมา ได้ฝักของกล้วยไม้มาแล้วนะคะ เราก็จะนำฝักที่มีเมล็ดภายในอยู่เยอะมาทำการเพาะเมล็ด วิธีการนี้ ก็จะได้ต้นที่ออกมาลักษณะหลากหลายนะคะ มีลักษณะแตกต่างกันออกไป มีชนิดลูกผสมใหม่ๆ เกิดขึ้นมามากมายนะคะ

ซึ่งในบทนี้นะคะ ก็จะพูดถึงว่าในขั้นตอนการเพาะเมล็ดกล้วยไม้นั้น จะมีขั้นตอนในการดำเนินการอย่างไรบ้างนะคะ ขั้นตอนการเพาะเมล็ดในสภาพปลอดเชื้อนะคะ ก็จะมีขั้นตอนหลักๆ อยู่ 3 ขั้นตอนด้วยกันนะคะ ขั้นตอนแรกก็คือการทำอาหาร อันที่สองคือ การฟอกฆ่าเชื้อนะคะ โดยนำเอาฝักของกล้วยไม้ที่พร้อมที่เพาะเมล็ดแล้วนะคะ นำมาฟอกฆ่าเชื้อ หลังจากก็ทำการเพาะเมล็ด แล้วรอให้เมล็ดมีการเจริญเติบโตเป็นต้นใหม่เล็กๆขึ้นมา ซึ่งหลังจากที่มีการพัฒนาเป็นต้นที่แข็งแรงสมบูรณ์ดีแล้ว เราก็จะนำต้นนั้นย้ายออกขวด เพื่อทำการปลูกในสภาพโรงเรือนต่อไป

การเตรียมอาหารนะคะ โดยทั่วไปนะคะ อาหารที่เราใช้ในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อของกล้วยไม้นั้น ก็จะประกอบไปด้วย ธาตุอาหารนะคะ คล้ายๆกับอาหารที่พืชใช้อยู่ในดินนั้นเอง แต่คราวนี้ในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชนั้น เราจะทำอาหารเทียมขั้นมา ให้เมล็ดใช้ในการเจริญเติบโตนะคะ ซึ่งธาตุอาหารนั้น ก็จะประกอบไปด้วย คาร์บอน ไฮโดรเจน ออกซิเจน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม แคลเซียม แมกนีเซียม ซัลเฟอร์ เหล็ก แมงกานีส และซิงค์ หรือสังกะสี ในบางครั้ง จะมีการเติมสารควบคุมการเจริญเติบโต เช่น ฮอร์โมนพืช อาจจะเป็นกลุ่ม ออกซิน เพื่อใช้ในการชักนำให้เกิดรากนะคะ หรือไซโตไคนิน เพื่อชักนำให้เกิดยอดนะคะ รวมทั้งในบางครั้งนะคะ มีการเติมสารที่เป็นสารอินทรีย์นะคะ อาจจะได้แก่ น้ำมะพร้าว กล้วยบด อันนี้ก็จะเป็นสูตรอาหารต่างๆ ที่มีความแตกต่างกันออกไป ในการเพาะเมล็ดกล้วยไม้แต่ละชนิด แต่ที่จะขาดไม่ได้นะคะ ก็คือวุ้น วุ้นที่ใช้ใส่ลงไปในอาหารที่เพาะเลี้ยงกล้วยไม้นั้น ก็จะทำให้อาหารนั้นไม่เป็นอาหารเหลวนะคะ เป็นอาหารที่เรียกาว่าเป็นอาหารแข็ง ที่ทำให้เมล็ดสามารถเกาะอยู่บนผิว เมื่องอกเป็นต้นก็จะสามารถทำให้นั้นต้นตั้งตรงได้นะคะ

แต่สิ่งสำคัญ ไม่ว่าจะใช้สูตรไหนนะคะ อาหารนั้น จะต้องมีการปรับ pH ให้อยู่ที่ประมาณ 5.0-6.5 นะคะ เมื่อทำการปรับความเป็นกรดเป็นด่างของอาหารได้แล้วนะคะ เราก็จะนำอาหารนั้นไปนึ่งฆ่าเชื้อนะคะ ที่ความดัน 15 ปอนด์ต่อตารางนิ้ว อุณหภูมิ 121 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลาประมาณ 20 นาที แล้วหลังจากนั้นก็จะผึ่งให้อาหารนั้นเย็นนะคะ เมื่อฝักนำมาแล้วนะคะ นำฝักออกมาจากต้นแล้ว ตัดออกมาจากต้นแล้ว เราก็จะทำการฟอกฆ่าเชื้อนะคะ เพื่อฆ่าเชื้อโรคต่างๆ ที่อยู่บริเวณรอบๆฝักของกล้วยไม้นะคะ โดยส่วนใหญ่แล้ว จะนิยมใช้ คลอร๊อกซ์(clorox) นะคะ ที่ความเข้มข้น 10% เขย่าอยู่ประมาณ 10-30 นาที หลังจากที่เราเขย่าจนค่อนข้างจะมั่นใจแล้วว่า ไม่มีเชื้อใดเกาะอยู่บนผิวของฝักกล้วยไม้นะคะ เราก็จะทำการล้างน้ำสะอาดที่นึ่งฆ่าเชื้อแล้ว อีกประมาณ 3 ครั้ง เพื่อให้มั่นใจว่าคลอร๊อกซ์(clorox) ไม่ติดอยู่บริเวณผิวของฝักกล้วยไม้อีกแล้วนะคะ แล้วก็นำฝักมาเปิดอยู่ในสภาพฆ่าเชื้อนะคะ เรียกว่าตู้เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อนะคะ

เมื่อทำการเพาะเมล็ดไปแล้วนะ โดยทั่วไปมักจะแนะนำให้นำเมล็ดที่เพาะแล้ว เก็บไว้ในตู้มืดนะคะ หรือใช้ผ้าดำคลุมภาชนะที่ใช้เพาะเมล็ดไปแล้วนะคะ อาจจะเป็นระยะเวลา 30 วัน ถึง 2 เดือน เมล็ดก็จะพัฒนาไปเป็นก้อนกลมๆ ที่เรียกว่า โปรโตคอร์ม นะคะ

หลังจากนั้น เมื่อต้นกล้ามีการเจริญเติบโตจนมาได้ระยะหนึ่ง จนได้ขนาดที่เราเห็นว่าแข็งแรงพอ ที่เราจะสามารถย้ายออกไปปลูกสู่สภาพธรรมชาติได้ จะต้องเอาต้นกล้าเหล่านั้นออกจากขวด ที่ทำการเพาะเลี้ยงอยู่ในสภาพปลอดเชื้อนะคะ ออกไปสู่ในสภาพภายนอกนะคะ ในการย้ายขวดนะคะ จะมีการดำเนินการที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับภาชนะที่เรานำมาใช้ใส่ต้นกล้าของกล้วยไม้นะคะ เมื่อนำกล้วยไม้ออกมาจากขวดแล้วนะคะ สิ่งที่สำคัญมากที่สุดก็คือ การล้างเอาวุ้นที่เกาะอยู่ที่บริเวณส่วนล่างออกให้หมดนะคะ เพราะว่าวุ้นนี้จะเป็นส่วนที่ทำให้เกิดการพัฒนาของเชื้อราขึ้นมาได้ต่อไป ก่อนที่จะย้ายลงปลูกในกระถางขนาดเล็กนะคะ

วันนี้นะคะ เราก็ได้เรียนรู้ถึงวิธีการขยายพันธุ์กล้วยไม้ในสภาพปลอดเชื้อไปแล้วว่า ในการขยายพันธุ์กล้วยไม้นั้น มีเทคนิค มีวิธีการ มีขั้นตอนอย่างไรบ้างนะคะ สำหรับวันนี้ก็หวังว่าท่านได้ความรู้เกี่ยวกับการขยายพันธุ์กล้วยไม้แบบปลอดเชื้อไปแล้วนะคะ ก็อาจจะเป็นข้อคิดที่จะสามารถพัฒนาไปสู่การทำธุรกิจการขยายพันธุ์กล้วยไม้อนาคตต่อไปได้นะคะ สำหรับวันนี้ สวัสดีค่ะ